حسن التّعليل و ما قيل من ان هذا الوصف اعنى غير حقيقى ليس بمفيد لان الاعتبار لا يكون الا غير حقيقى فغلط و منشأه ما سمع ارباب المعقول يطلقون الاعتبارى على ما يقابل الحقيقى . و لو كان الامر كما توهم لوجب ان يكون جميع اعتبارات العقل غير مطابق للواقع . ترجمه مصنّف گويد : و از جمله وجوه معنوى حسن تعليل مىباشد و آن عبارت است از اينكه براى وصفى علّتى را ادّعاء كنيم كه با آن باعتبار لطيفى غير حقيقى تناسب دارد . صنعت حسن تعليل شارح گويد : و از جمله وجوه معنوى حسن تعليل مىباشد و آن اين است كه براى وصفى علّتى را ادّعاء كنيم كه با آن باعتبار لطيفى غير واقعى تناسب دارد . مقصود از اعتبار لطيف آنست كه نظر كنيم به آن نظرى كه مشتمل بر لطف و دقّت باشد . و مراد از [ حقيقى ] آنست كه علّت در نظر گرفته شده در واقع علّت نيست بلكه صرفا ما آن را بعنوان علّت ملاحظه و اعتبار كرده‌ايم مثلا اگر گفته شود : قتل فلان اعاديه لدفع ضررهم ( فلانى دشمنانش را هلاك كرد بخاطر دفع ضرر ايشان از خود ) .